ทำความเข้าใจกับ FLUTD: สาเหตุที่พบบ่อยและวิธีการรักษา
โรคระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่างในแมว (Feline Lower Urinary Tract Disease หรือ FLUTD) เป็นคำที่ใช้เรียกปัญหาสุขภาพที่มีผลต่อกระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะของแมว หรือ กลุ่มอาการที่ทำให้แมวฉี่ไม่ออก ด้านล่างนี้คือสาเหตุที่พบบ่อย อาการที่ควรระวัง และวิธีการรักษาทั่วไป
1. ก้อนนิ่วในทางเดินปัสสาวะ (Urinary Stones หรือ Uroliths)
ก้อนนิ่วหรือผลึกแข็งที่ก่อตัวในกระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะ มักประกอบด้วยแร่ธาตุ เช่น สตรูไวท์ (Struvite) หรือแคลเซียมออกซาเลต (Calcium Oxalate)
อาการที่ควรสังเกต:
- เบ่งหรือปวดเวลาปัสสาวะ
- มีเลือดปนในปัสสาวะ
รักษาอย่างไร?
- นิ่วสตรูไวท์ (Struvite): บางครั้งสามารถละลายได้ด้วยอาหารสูตรพิเศษ
- นิ่วแคลเซียมออกซาเลตหรือนิ่วสตรูไวท์ที่รักษายาก: อาจต้องผ่าตัดเพื่อเอานิ่วออก
2. การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (Urinary Tract Infection: UTI)
การติดเชื้อที่เกิดจากแบคทีเรีย เชื้อรา ปรสิต หรือไวรัสในระบบทางเดินปัสสาวะ มักพบบ่อยในแมวเพศเมียที่มีอายุมากกว่า 10 ปี
อาการที่ควรสังเกต:
- ปัสสาวะบ่อยหรือปวดขณะปัสสาวะ
- มีเลือดปนในปัสสาวะ
- เลียอวัยวะเพศบ่อยผิดปกติ
รักษาอย่างไร?
- ตรวจหาเชื้อในปัสสาวะ (Urine culture) เพื่อระบุเชื้อที่ก่อโรค
- การรักษาอาจรวมถึงการให้น้ำเกลือ (Fluid therapy) ยาปฏิชีวนะ หรือการปรับอาหาร
3. การอุดตันของท่อปัสสาวะ (Urethral Obstruction)
ภาวะอุดตันในท่อปัสสาวะที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต พบได้บ่อยในแมวเพศผู้เนื่องจากท่อปัสสาวะมีขนาดแคบกว่า
อาการที่ควรสังเกต:
- เบ่งปัสสาวะออกน้อยหรือไม่ออกเลย
- เข้าออกกระบะทรายบ่อย
- เจ็บปวดหรือกระวนกระวาย (บางครั้งอาจเข้าใจผิดว่าเป็นอาการท้องผูก)
รักษาอย่างไร?
- จำเป็นต้องรักษาเร่งด่วน โดยสัตวแพทย์จะล้างท่อปัสสาวะด้วยสายสวน (catheter)
- อาจต้องใส่สายสวนค้างไว้หลายวันเพื่อให้การอักเสบลดลง
- ให้สารน้ำทางหลอดเลือด (IV fluids) ยาแก้ปวด อาหารสูตรพิเศษ และอาจพิจารณาผ่าตัด (Perineal Urethrostomy) ในกรณีที่เกิดซ้ำ
4. ภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบไม่ทราบสาเหตุ (Feline Idiopathic Cystitis: FIC)
การอักเสบของกระเพาะปัสสาวะโดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด มักเกี่ยวข้องกับความเครียดหรือความกังวล
อาการที่ควรสังเกต:
- คล้ายกับปัญหาปัสสาวะอื่น ๆ (เบ่งปัสสาวะบ่อย หรือรู้สึกไม่สบาย)
- อาการเกิดเป็นระยะ ๆ แล้วกลับมาใหม่
- ความเครียดทำให้อาการรุนแรงขึ้น
ดูแลอย่างไร?
- ยังไม่มียารักษาให้หายขาด แต่การลดความเครียดในบ้านช่วยบรรเทาอาการได้
- อาหารสูตรเฉพาะและยาบางชนิดอาจช่วยลดอาการ
5. สาเหตุอื่น ๆ
ในบางกรณี FLUTD อาจเกิดจากเนื้องอก ความผิดปกติแต่กำเนิด หรือการบาดเจ็บ โดยการรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่แท้จริง
ข้อสรุปสำคัญ
- สาเหตุที่พบบ่อย: นิ่วในทางเดินปัสสาวะ, การติดเชื้อ, การอุดตันของท่อปัสสาวะ, และ FIC
- สังเกตอาการ: เบ่งปัสสาวะ, มีเลือดในปัสสาวะ หรือเลียอวัยวะเพศมากเกินไป
- พบสัตวแพทย์ทันที หากแมวไม่สามารถปัสสาวะได้หรือแมวแสดงอาการเจ็บปวด — อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต
- ลดความเครียด ที่บ้าน โดยเฉพาะสำหรับแมวที่มีภาวะ FIC
- ติดตามการรักษา และขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์อย่างสม่ำเสมอ
Tiny Pet Clinic – พาร์ทเนอร์ที่คุณวางใจได้ในการดูแลแมวที่ภูเก็ต
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- American Veterinary Medical Association (AVMA): Feline Lower Urinary Tract Disease
หากคุณมีข้อสงสัยหรือสงสัยว่าแมวของคุณอาจมีภาวะ FLUTD โปรดติดต่อคลินิกของเราโดยทันที ที่ ไทนี่ เพ็ท คลินิกรักษาสัตว์ ทีมงานของเราพร้อมช่วยเหลือดูแล ให้แมวของคุณมีสุขภาพที่ดี